این مقاله خلاصه ای از کتاب Success Skills: Strategies for study and LifeLong Learning نوشته Abby Marks Beale است که برترین متخصص تندخوانی در آمریکاست و با اجازه لازم منتشر شده است.

نظر انداختن (skimming) و مرور اجمالی (scanning) دو استراتژی متفاوت برای تندخوانی هستند. هرکدام از این دو برای مقاصد متفاوتی بکار میروند و البته قرار هم نیست در همه موارد از اینها استفاده کرد. درواقع این دو در انتهای سریع طیف تندخوانی هستند و مطالعه کردن در انتهای کُند طیف تندخوانی است.
افرادی که این دو روش را بلد باشند خوانندگانی منعطف خواهند بود و بنابر منظورشان متن را میخوانند و اطلاعاتی که نیاز دارند را بدون اتلاف وقت و سریع کسب میکنند. این افراد همه متن را نمیخوانند که باعث افزایش سرعت خواندن میشود. این توانایی مبتنی بر این است که میدانند چه اطلاعاتی را باید بخوانند و از چه متدهایی استفاده کنند.

نظر انداختن (skimming) چیست؟

اسکیمینگ یکی از ابزارهایی است که کمک میکند تا در زمانی کمتر، مقدار بیشتری بخوانیم. اسکیمینگ یعنی اینکه فقط بدنبال ایده اصلی و محوری متن باشیم. این روش بهترین عملکرد را در مورد متون غیرداستانی دارد. با بکارگیری روش اسکیمینگ، رویهمرفته درک مطلب کاهش مییابد چون همه متن را نمیخوانیم و فقط قسمتی را میخوانیم که در راستای هدفمان باشد. روش اسکیمینگ حین خواندن بکار گرفته میشود و به شما این امکان را میدهد که در کنار توجه به موضوع و ایده اصلی متن، بدنبال جزئیات هم بگردید.
ولی سوال این است که چگونه اسکیمینگ را انجام دهیم. خیلیها فکر میکنند اسکیمینگ یک کار بیقاعده است و یعنی اینکه همینطور چشممان به هر قسمت متن که افتاد آنرا بخوانیم. اما برای اینکه اسکیمینگ خوبی داشته باشیم باید ساختار و قانونی برای نخواندن همه متن داشته باشیم. اینکه چه چیزی را بخوانیم مهمتر از این است که چه چیزی را نخوانیم. پس چه چیزی را باید بخوانیم و چه چیزی را بیخیال شویم؟
فرض کنیم باید فصل بزرگی از یک کتاب را بخوانیم. با خواندن چند پاراگراف ابتدایی بخوبی خواهیم دانست که چه اطلاعاتی در این فصل مورد بحث خواهد شد. بعد از اینکه سمت و سوی بحث را یافتید فقط جمله اول هر پاراگراف را بخوانید. به اینها جمله سرسطر هم گفته میشود که درواقع ایده محوری پاراگراف را مطرح میکنند. اگر از جمله آغازین به ایده اصلی پاراگراف پی نبردید یا اگر پاراگراف توجهتان را به خود جلب کرد، میتوان خود آن پاراگراف را هم اسکیمینگ کرد.


با گلدفیش لذت یادگیری زبان انگلیسی را تجربه کنید


بعد از جمله آغازین پاراگراف باید به سطور پایینی پاراگراف نگاه کنید و بدنبال اطلاعات مهمی همچون اسامی، تاریخها و رویدادها بگردید. همینطور به خواندن جمله آغازین هر پاراگراف ادامه دهید و به سطور پایینی آن نگاهی بیاندازید تا جایی که به انتهای مطلب نزدیک شوید. وقتی به چند پاراگراف آخر رسیدید، از آنجایی که ممکن است حاوی نتیجه گیری یا خلاصه بحث باشد، اسکیمینگ را متوقف کنید و تمام متن را بخوانید. بیاد داشته باشید که با اسکیمینگ، رویهمرفته درک مطلب پایینتر از زمانی خواهد بود که تمام متن را بخوانید و اگر اسکیمینگ را بدرستی انجام دهید، حس خواهید کرد که نکات اصلی متن را دانسته اید.
کی از اسکیمینگ استفاده کنیم؟ چون اسکیمینگ نوعی تندخوانی است و درک مطلب کمتر از حالت عادی خواهد بود پس نباید همیشه از این روش استفاده کنید. ولی باز هم مواردی وجود دارد که اسکیمینگ بسیار مفید واقع میشود.
مثلاً فرض کنید در یک کلاس آموزش سخنرانی و ارائه مطلب شرکت دارید و تکلیف کلاسی تان این است که یک کنفرانس شفاهی در مورد اولین کامپیوترها ارائه کنید. شش کتاب و دو مقاله را بعنوان منبع انتخاب کرده اید. چون سرتان شلوغ است و وقت کمی برای تهیه مطلب دارید پس نمیتوانید تک تک کلمات این کتابها و مقالات را بخوانید ولی در عین حال به مقدار زیادی اطلاعات موثق نیاز دارید.
در این مورد اسکیمینگ کمک خواهد کرد تا اطلاعات موردنیازتان را بیابید و ضمناً میدانید که از وقتتان بخوبی استفاده کرده اید. همچنین مقدار اطلاعات مفید بدست آمده از منابع را هم افزایش میدهد.
در مثال دیگری فرض کنید چند روز بعد امتحان دارید. باید کتابهایتان را مرور کنید ولی نمیخواهید دوباره همه متن را بخوانید. بوسیله اسکیمینگ بسرعت خواهید توانست مطالبی که خیلی خوب یاد نگرفته اید را پیدا کرده و فقط آنها را مطالعه کنید.
برای اینکه بدانید آیا وقت مناسبی برای اسکیمینگ است یا نه، هنگام خواندن متن این سوالات را از خودتان بپرسید. اگر پاسختان به هر کدام ازین سوالات مثبت بود، بدانید که اسکیمینگ مفید واقع خواهد شد.
آیا متن غیرداستانی است؟
آیا وقت کمی دارم و حجم مطالب زیاد است؟
آیا با موضوع متن آشنا هستم؟
آیا میشود بیخیال بعضی قسمتهای متن شد؟
اگر اطلاعات قبلی کافی در مورد موضوع دارید یا فکر میکنید که این اطلاعات لازمتان نمیشود پس کلاً بیخیالش شوید. شاید باورش سخت باشد ولی گاهی اوقات بیخیال همه متن شدن بهترین صرفه جویی در وقت است. بصرف اینکه کسی چیزی نوشته است دلیل نمیشوید مجبور باشیم آنرا بخوانیم. اگر بدرستی قسمتهایی را حذف کرده و بدانید در کدام قسمتها اسکیمینگ کنید، از مقدار زیاد اطلاعاتی که در زمانی کوتاه بدست آورده اید شگفت زده خواهید شد.

مترجم: بابک طهماسبی
منبع