استرس کلماتدر دو قسمت قبلی درباره استرس کلمات در زبان شناسی و زبان انگلیسی صحبت کردیم و این قسمت می خواهیم به املا و نشانه گذاری برای استرس بپردازیم.

املا و نشانه‌گذاری برای استرس

در قوانین نوشتاری برخی از زبان‌ها، علامتی بر تعیین موقعیت استرس نیز وجود دارد. برای مثال به فهرست زیر توجه کنید:

  • در نوشتار زبان یونانی جدید، استرس همه کلمات چند سیلابی در بالای مصوت استرس دار با یک علامت (‘) -که به آن acute accent می‌گویند- نشان داده می‌شوند. (علامت استرس برای برخی کلمات تک سیلابی که املای مشابهی دارند اما معنایشان متفاوت است نیز به کار می‌رود؛ مثلاً η معنای the و ή معنای or می‌دهند.)
  • در اسپانیایی، استرس با همان علامت ’ در بالای مصوت استرس دار نشان داده می‌شود. در این زبان، همیشه سیلاب سوم از آخر استرس می‌گیرد؛ مانند árabe. اگر حرف آخر کلمه n، s و یا یک مصوت باشد، سیلاب آخر استرس می‌گیرد؛ مانند está؛ بنابراین حتی بدون علامت استرس (acute accent mark) هم می‌توان محل استرس را تشخیص داد؛ یعنی اگر حرف آخر کلمه n، s یا یک مصوت باشد، استرس بر روی سیلاب پایانی و در غیر این صورت روی سیلاب سوم از آخر قرار می‌گیرد. در اسپانیایی هم مانند زبان یونانی، از علامت استرس برای تمایز معنایی میان کلمات استفاده می‌شود. برای مثال té به معنای چای و te که شکلی از ضمیر tú است. Dónde به معنای where در حالت ضمیر و donde به معنای where در حالت قید.
  • در زبان پرتغالی گاهی اوقات استرس را با علامت acute accent (‘) و گاهی هم با علامت circumflex (^) نشان می‌دهند. علامت ‘ برای i، u و حالت دهان باز o، a، e و علامت ^ برای حالت دهان بسته a، e، o به کار می‌روند. املا در زبان پرتغالی قوانین زیادی دارد که بر اساس موقعیت سیلاب استرس دار و حروفی که در کنار آن قرار می‌گیرند، جایگاه نشانه‌ها را مشخص می‌کند.
  • در زبان ایتالیایی، کلماتی که با یک مصوت استرس دار خاتمه پیدا می‌کنند با لهجه غلیظی ادا می‌شوند، مثل کلمه città به معنی شهر. هم‌چنین در برخی موارد کلمات تک سیلابی که ممکن است با کلمه دیگری اشتباه گرفته شوند نیز با علامت استرس از هم تمییز داده می‌شوند، مثل là به معنای there و la به معنای the که البته گذاشتن علامت استرس اختیاری است.

زبان‌شناسان به‌وسیله یک سری ابزار می‌توانند موقعیت استرس و در برخی موارد نیز سیلاب بندی (بخش‌بندی) کلمات را پیش‌بینی کنند. از جمله این ابزار می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • در الفبای بین‌المللی (IPA) استرس اول با یک خط عمودی در بالا و استرس دوم با یک خط عمودی در پایین، قبل از جزء استرس دار نشان داده می‌شوند. برای مثال [sɪˌlæbəfɪˈkeɪʃən] یا /sɪˌlæbəfɪˈkeɪʃən/. سایر استرس‌ها نیز با علامت ˈˈ◌ تعیین می‌شوند. اغلب اوقات، علامت استرس قبل از شروع سیلاب استرس دار قرار می‌گیرد؛ اما گاهی هم بلافاصله قبل از مصوت استرس دار گذاشته می‌شود.
  • زبان شناسان، استرس اول را با علامت acute accent که به شکل ‘ در بالای مصوت ظاهر می‌شود نشان می‌دهند و استرس دوم را با علامت grave accent به شکل `. برای مثال [sɪlæ̀bəfɪkéɪʃən] یا /sɪlæ̀bəfɪkéɪʃən/. با این علامت‌ها دیگر نیازی نیست هر کس خودش مرزهای سیلاب را تعیین کند.
  • در دیکشنری‌های انگلیسی که تلفظ با علامت‌های خاصی نوشته می‌شود، استرس معمولاً با علامت prime که بعد از سیلاب استرس دار قرارگرفته مشخص می‌شود: /si-lab′-ə-fi-kay′-shən/.
  • در راهنماهای تلفظ تک منظوره، استرس معمولاً با استفاده از حروف بزرگ و برجسته (bold) نشان داده می‌شوند. برای مثال si-lab-if-i-KAY-shun یا si-LAB-if-i-KAY-shun.
  • در دیکشنری‌های روسی، بلاروس و اوکراینی، استرس با علامت acute accent در بالای مصوت سیلاب مشخص می‌شود (مثل вимовля́ння). استرس دوم در این زبان‌ها یا علامت‌گذاری نمی‌شود و یا با grave accent نشان داده می‌شود: о̀колозе́мный. اگر به دلایل فنی نتوان از grave accent استفاده کرد، می‌توان استرس را با ایتالیک نوشتن مصوت یا نوشتن آن با حروف بزرگ مشخص کرد. در متن‌های معمولی به‌ندرت از علامت استرس استفاده می‌شود و فقط در شرایطی که ممکن است ابهام به وجود بیاید یا دو کلمه با معانی مختلف و املای مشابه وجود داشته باشند یا در برخی کلمات و اسامی نادر که ممکن است اشتباه تلفظ شوند، علامت استرس گذاشته می‌شود. البته متون کتاب‌های زبان آموزان معمولاً همراه با علامت استرس نوشته می‌شوند.
  • در دیکشنری‌های تک منظوره هلندی نیز استرس معمولاً با acute accent در بالای سر مصوت نشان داده می‌شود (در شرایطی که دو مصوت با هم یک صدا را بسازند، علامت استرس در بالای اولین مصوت گذاشته می‌شود). مثل achterúítgang  به معنای زوال و áchteruitgang  به معنای در خروج پشتی.